چوب سنتور

همه چیز درباره نواختن سنتور و ساخت آن

سه شنبه ۳۰ تیر ۰۵

قسمت های مختلف ساز سنتور

۴۷۸ بازديد

  • جعبه یا رِزُنانس: جعبه ای است که شامل کفه، کلاف و صفحه می باشد. این قسمت ها به وسیله چسب به هم متصل می شوند و جعبه یا رزنانس سنتور را تشکیل می دهند. سازنده ساز برای مقاومت بیشتر جعبه، درون آن تعدادی پل که تعداد آن ها حدود ۳ تا ۷ عدد می باشد قرار می دهد. این پل ها تاثیر زیادی بر خوش صدایی ساز دارند و بیشتر تعمیرکاران با این پل ها متوجه عیوب این ساز ها می شوند.
  • جنس چوب جعبه: در ساخت این ساز از چوب های رز وود، آزاد، فوفل، راش و گردو استفاده می شود که گردو بهترین نوع آن ها می باشد. البته منطقه آب و هوایی که درخت در آن می روید روی کیفیت چوب تاثیر بسزایی دارد، بیشتر سازندگان ساز معتقدند چوب درخت گرو در مناطق سرد سیر مانند کردستان و سنندج از کیفیت بالاتری برخوردار است.
  • گل سنتور: روی چوب جعبه سنتور دو سوراخ وجود دارد که شباهت زیادی به‌گل دارند به همین علت به این اسم نامگذاری شده اند. علاوه بر ایجاد زیبایی در ساز به ایجاد رزنانس داخل جعبه هم کمک می کند.
  • ضخامت صفحه و کف: خیلی از اساتید بزرگ معتقد هستند که فقط نوع پل بر صدای ساز تاثیر گذار نیست بلکه ضخامت صفحه و کف هم نقش مهمی در صدای ساز ایفا می کند. بهترین اندازه برای کف سنتور ۷ تا ۹ میلی متر و برای صفحه آن چیزی حدود ۵.۵ تا ۷.۵ میلی متر می باشد.
  • شیطانک سنتور: دو میله استیل به قطر تقریبا ۲ میلی متر برای روی دو ساقه ذوزنقه سنتور که تقریبا برآمده است قرار دارد که به آن شیطانک می گویند. تمامی سیم های ساز روی شیطانک قرار می گیرند اندازه شیطانک نقش مهمی در صدای ساز ایفا می کند.
  • سیم گیر و گوشی: گوشی در قسمت سمت راست سنتور بر روی کلاف قرار گرفته است. این گوشی ها وظیفه تنظیم و کوک کردن ساز را دارند. نوع سوراخ کاری این گوشی ها نقش مهمی در خوش ص ایی و نحوه تنظیم ساز دارد. در گوشه سمت چپ ساز هم سیم گیر قرار دارد که نوع گره در ان بسیار مهم می باشد.
  • جنس سیم سنتور: در کل در ساخت سنتور از دو جنس سیم استفاده می شود سیم سفید و سیم قرمز یا زرد. جنس سیم سفید از فلز فولاد می باشد و جنس سیم زرد هم ترکیبی از آلیاژ فلز های کروم، فولاد و مس است.

چوب‌های مورد نیاز برای ساخت سنتور

۴۲۲ بازديد
می‌توان از چوب‌های گردو و فوفل و آزاد استفاده نمود، به لحاظ کمبود چوب فوفل و آزاد بیشتر از چوب گردو و به خاطر در دسترس بودن آن استفاده می‌شود. بهترین چوب گردو، چوب‌های باغی هستند که در بازدهی صدا مرغوبیت بیشتری نسبت به چوب‌های دیگر دارد، بهترین چوب‌های گردو را می‌توان از مناطق سردسیر به لحاظ بافت منسجمی که دارند تهیه کرد، به عنوان مثال تنه‌های گردو شهرهای تویسرکان، سنندج، طالقان و زنجان دارای کیفیت مناسب می‌باشند. چوب گردو را می‌توانیم به صورت گرده یا به صورت الوار تهیه نماییم. بهتر است از چوب‌های قطور و سالخورده که رنگ چوب از تیرگی زیادی برخوردار است استفاده نماییم. چوب گردو را بعد از الوار کردن، قسمت‌های مناسب آن را انتخاب کرده و جهت ورقه کردن برش می‌دهیم سپس چوب‌های ورقه شده را جهت شیره زدایی درون آب انداخته و می‌جوشانیم تا صمغ چوب‌ها از بین برود، سپس ورقه‌ها را پس از شیره زدایی در جای مناسب و سایه گذاشته تا به مرور زمان خشک شوند. لازم است ذکر شود که در صورت خشک شدن چوب‌ها بایستی حدالمقودر چند سالی از خشک شدن آن‌ها بگذرد تا آمادگی کامل برای ساختن ساز را پیدا بکند.
چوب گردو در ساخت ساز سنتور

 

چوب فوفل در ساخت ساز سنتور

 

چوب آزاد در ساخت ساز سنتور

نحوه ساخت سنتور

۵۶۹ بازديد

حوه‌ ساخت سنتور

سنتور از ساز‌های زهی مضرابی مطلق است که طرفداران زیادی دارد. سنتور‌های متفاوت دارای رنگ صوتی متفاوتی هستند که این موضوع به نوع و نحوه ساخت سنتور و جنس چوب، سیم و ... بستگی دارد. اما اکثر سنتور‌های معمول دارای ابعاد و ویژگی‌های مشخصی هستند که در مطلب به شرح آن پرداخته‌ایم.
 
 
سنتور سازی به شکل ذوزنقه متساوی الساقین و زهی مضرابی مطلق است. منظور از زهی مضرابی این است که صدای آن از طریق زه یا همان سیم و با ضربه‌ی مضراب تولید می‌شود. در ساختمان کلی و اجزای سنتور از چوب و فلز استفاده می‌شود. برای نواختن این ساز باید در مقابل ضلع بزرگتر آن بنشینید به طوری که این ضلع به صورت افقی در مقابل شما قرارگیرد، سپس با دو مضراب چوبی بنوازید. برای ساخت سنتور از چوب‌های محکم مثل گردو آزاد و فوفل استفاده می‌شود. سنتور در اندازه‌های مختلفی ساخته می‌شود، ولی سنتور معمولی و رایج “۹ خرک سُل کوک” نام دارد که دارای ۷۲ سیم (۳۶ سیم زرد رنگ روی ۹ خرک طرف راست و ۳۶ سیم سفید در گروه‌های چهارتایی روی ۹ خرک طرف چپ) است.

همه چیز در مورد چوب سنتور

۵۴۴ بازديد

چوبی که برای ساخت سنتور مورد استفاده قرار می‌گیرد باید دارای شرایط خاصی باشد:

کیفیت بافت چوب

درختی که از چوب آن برای ساخت بدنه (کلاف) سنتور و صفحات بالایی و پایینی آن استفاده می‌شود باید دارای کیفیت ممتازی باشد و پس از خشک شدن انحنا پیدا نکرده و تاب یا ترک برندارد و زمانی برای ساخت سنتور استفاده می‌شود که چوب کاملاً خشک شده باشد البته روش صنعتی خشک کردن چوب به هیچ‌وجه برای استفاده در ساخت سنتور مناسب نیست و چوب بایستی با تانی و به تدریج و با روش‌های سنتی خشک شود.

بافت چوب برحسب نوع درخت متفاوت است و در شناسایی درخت مورد استفاده قرار می‌گیرد. بعضی درختان از یاخته‌ای کوچک و آوندهای باریکتر ساخته شده‌اند و برخی دیگر یاخته‌های درشت‌تر و آوندهای عریض‌تری دارند. همچنین در برخی درختان آرایش یاخته‌ها به موازات ساقه درخت است اما در برخی دیگر مثل درخت افرا چیدمان یاخته‌ها در ارتباط با محور ساقه در عین موازی بودن مواج است.