سنتور خوب

اگر قصد انتخاب ساز دارید و از تنوع قیمت‌ها و سازندگان در بازار فروش سنتور سردرگرم شده‌اید این 7 نکته در مورد سنتور خوب به شما کمک می‌کند تا دید کلی از آنچه باید به دنبالش بگردید را به دست آورید. نظرات و سوالات را زیر همین مطلب از نگارنده بپرسید.

نکته اول:

چوب سنتور از جمله صفحه زیر و از آن مهم‌تر صفحه رو در صدای ساز خیلی تأثیر دارند. بحث‌های زیادی در این زمینه شده مثل اینکه چوب باید رگ راست باشد، گره نداشته باشد، سالخورده باشد و غیره. اما هیچ‌یک از اینها شرط کافی برای تولید صدای خوب نیستند. برخی چوب‌های جوان حتی با وجود گره در آن‌ها صدای خوبی تولید می‌کنند. ضمن اینکه جنس و نوع چوب تنها یکی از عوامل صدای خوب است. در این میان نباید از جنس، تراش و ارتفاع خرک هم غافل شد. و دست آخر، صدای ساز ساخته شده با چوب خوب، با گذشت زمان حداقل تا چندین سال مداوم بهتر و بهتر می‌شود. البته به شرطی که مداوم کوک شود و با آن نواخته شود.

توضیح: برای ساخت سنتور استفاده از چوب گردو، جنگلی، آزاد، راش، بلوط، افرا معمول است. چون بافت محکم‌تر و قابلیت ارتجاعی دارند. برخی درب‌های چوبی قدیمی که سالم مانده‌اند، چون سالخورده شده و آب و شیره‌های چوب از بین رفته برای ساخت سنتور مناسب هستند. اما از طرفی در دسترس همه سازندگان نیستند. بنابراین با روش‌هایی می‌شود چوب‌های جوان را سالخورده کرد که نیاز به فضا، زمان و هزینه دارد.

ساز سنتور

ردپای تاریخی این ساز کهن در حجاریهای قدیمی آشور و بابل (669 قبل از میلاد) دیده می شود. سنتور در بسیاری از کشورهای دنیا همچون انگلیس، یونان، آلمان، چین، مجارستان، چک، اسلواکی، بلاروس و سوئیس به شکلهای مختلف ساخته و نواخته می شود.

سنتور سازی زهی مضرابی است. وصعت صوتی آن حدود سه اکتاو و جعبۀ صوتی آن از جنس چوب و به شکل ذوذنقۀ متساوی الساقین است. این جعبه از دو صفحۀ ذوذنقه ای که در زیر و روی ساز قرار دارند و چهار کلاف که در نقش دیواره های ساز، صفحه های ذوذنقه ای رو و زیر ساز را به هم متصل می نماید تشکیل می شود. در کلاف سمت چپ، سیم گیرهایی در دسته های چهارتایی قرار دارند که سیمهای فلزی پس ازبسته شدن به آنها و گذر از روی خرکهایی که بر صفحۀ رویی ساز قرار دارند طول ساز را طی کرده و به گوشیهایی که در کلاف سمت راست ساز قرار دارند بسته می شوند. برای نواختن آن از دو مضراب چوبی استفاده می شود.

این ساز در انواع سنتور نه خرک سُل کوک، نه خرک لا کوک، ده خرک، سنتور باس، سنتور کروماتیک و کروماتیک بم ساخته میشود. سنتور متداول نه خرک سل کوک و لا کوک است.

از نوازندگان معروف این ساز می توان از فرامرز پایور، پشنگ کامکار، پرویز مشکاتیان، نادر سینکی، اردوان کامکار نام برد

1- آیا برای آموختن سنتور متد نوشته شده خاصی وجود دارد؟
بلی کتاب دستور سنتور (فرامرز پایور)، شیوه سنتور نوازی (پشنگ کامکار)، دوره ابتدایی سنتور (فرامرز پایور)، ردیف سنتور (ابوالحسن صبا)

سنتور خوب چه سنتوری است و چه مشخصاتی دارد؟ برای این که کاملا با ویژگی های سنتور خوب و خوش صدا آشنا شوید باید این ساز را بشناسید و هنگام خرید نکات مهمی را مورد توجه قرار دهید. بسیاری از نوازندگان مبتدی وقتی می خواهند برای اولین بار ساز سنتور خریداری کنند با سوالاتی از قبیل، مشخصات یک سنتور خوش صدا چیست و یا برای خرید به چه نکاتی باید توجه کنیم؟ مواجه می شوند. ساز سنتور انواع گوناگونی دارد و از بخش های مختلفی تقسیم شده است. به طور کلی از اساسی ترین معیارهای یک سنتور خوب می توان به اندازه های دقیق اضلاع کلاف و سایر بخش های بدنه سنتور ، صاف و مسطح بودن صفحه رویی، استفاده از چوب مرغوب و داشتن رنگ خوب و وجود یک انحنای جزیی به سمت بیرون اشاره کرد.
انواع سنتور

ابعاد و اندازه ی سنتور از جهت کوک پایه ، ساختمان و تعداد خرک متفاوت می باشد. مثلا سنتور سل کوک 9 خرک دارد و بیشتر نوازندگان با آن آشنایی دارند و از آن استفاده می کنند. سنتور سل دیز کوک، لا کوک و یا سنتورهایی که تعداد خرک آنها 10 تا 16 می رسد و صفحه ی بزرگتری دارند، در نتیجه وسعت صدای بیشتری تولید می کنند نوع دیگری از سنتور می باشند. برای افرادی که مبتدی هستند، سنتور سل کوک 9 خرک مناسب می باشد.

سنتور خوب
کیفیت چوب و فلز در ساخت سنتور خوب

سنتور خوب و با کیفیت، سنتوری است که با چوب گردوی تیره ی راه راست و یا فردار ساخته شده باشد. اگر چوبی که برای سنتور انتخاب می شود، عمر خشک شدن آن بالا باشد، این چوب از کیفیت بالایی برخوردار است. چوب سنتور مخصوصا در صفحه رو و زیر آن بر صدای ساز بسیار تاثیرگذار می باشد. بعضی از نوازندگان اعتقاد دارند که چوب باید رگ راست باشد، گره نداشته باشد. اما هیچ کدام از این موارد برای تولید صدای خوب شرط کافی نیستند چرا که علاوه بر جنس و نوع چوب تراش و ارتفاع خرک روی صدا تاثیر می گذارد.

برای اینکه یک سنتور خوب را بشناسید باید نکاتی را درباره تهیه یک سنتور خوب بدانید که در ادامه سازی های همه آنچه را که باید درباره یک سنتور درجه یک تا درجه سه بدانید به شما آموزش خواهد داد.

خرید سنتور یکی از اموری است که تقریبا تمام هنرآموزان در مقطعی از زندگی هنری خود با آن مواجه می شوند و به نظر نگارنده دانستن یک سری اصول کلی می تواند به شما در انتخاب یک سنتور قابل اطمینان و شاید خوش صدا کمک بکند.

الف. نحوه تشخیص سنتور درجه 3 از نظر ساختاری (سنتورهای بدساخت):

1. به چهارچوب و جعبه صوتی سنتور دقت کنید و آن را به طور کامل وارسی کنید (هر چهار ضلع محیط آن، صفحه رویی و زیری و تمام اتصالها و جاهایی که به هم چسبیده شده اند). در هیچ قسمتی ترک و شکستگی نباید وجود داشته باشد. اگر سنتوری ترک یا شکستگی داشته باشد، حتی اگر سنتور ناظمی باشد یا بهترین چوب برای آن به کار رفته باشد، ارزش ندارد و سرمایه گذاری روی آن توصیه نمی شود.
2. سنتور را بلند کنید و مسطح بودن سطح رویی و زیری را با چشم بسنجید. می توانید سنتور را روی سطح مسطحی قرار داده و چک کنید که به اصطلاح لق نمی خورد. یک سنتور نو قاعدتا نباید انحنا داشته باشد و ممکن است این انحنا به تدریج بیشتر شده و به ترک منجر شود.
3. تخلخل طبیعی چوب را با ترک نباید اشتباه گرفت. یک چوب طبیعی شیارهای خیلی ظریفی دارد که نباید از حدی بیشتر باشد. وجود همین شیارهای طبیعی است که در طنین صدای سنتور نقش دارد.
4. سنتور را به آرامی تکان دهید. نباید صدای اضافه بشنوید. گاهی پل سنتور افتاده است و موقع تکان دادن صدا می دهد که نشانه خوبی نمی باشد.